6 yaşadək uşaqların qidalanması ilə bağlı VACİB MƏLUMATLAR
1- 3 yaş arası və 3 - 6 yaş arası uşaqların qidalanması gündəlik qida maddələrinin miqdarına, rasionun qidalar tutumuna görə fərqlənir. Məktəbəqədər müəssisələrdə uşaqlara təqdim edilən qidalar həm də cəlb edildiyi texniki emala görə fərqlənirlər. Məsələn, 3 yaşa qədər uşaqlara qızardılmış balıq əvəzinə parda bişmiş balıq kotletlərinin verilməsi məqsədəuyğundur.
Trend Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin məlumatına istinadən xəbər verir ki, 9-10 saat məktəbəqədər müəssisələrdə olan uşaqlar üçün 3 dəfə qidalanma təmin edilir. Bu da ümumi sutkalıq rasionun 75-80%-ni təşkil edir. Bu halda səhər yeməyi sutkalıq kalorinin 25%-ni, nahar 35-40%-ni, qəlyənaltı isə 15-20%-ni təşkil etməlidir. Məktəbəqədər müəssisələrdə 12 saat olan uşaqlar isə 4 dəfə qida ilə təmin edilməlidir ki, bu zaman naharla şam yeməyi arasındakı qidalanma sutkalıq kalorinin 10-12%-ni, şam yeməyi isə 20-25%-ni təşkil etməlidir.
Qidada enerji dəyərinin artırılmasının bir neçə üsulları var. Qidaya yağ və ya şəkərin əlavə olunması enerji dəyərini artırır. Lakin yağ (38 kC) şəkərlə (17 kC) müqayisədə daha böyük enerji dəyərinə malikdir.
Son araşdırmalara əsasən, qidada yağın miqdarı elə istifadə olunmalıdır ki, bu, ümumi kalorinin 30-40%-ni təşkil etsin. Uşaqların fiziki inkişaf dövründə enerji çatışmazlığı zamanı zülallar da enerji mənbəyi ola bilər. Zülallar xüsusilə südəmər və erkən yaşlı uşaqlar üçün olduqca vacibdir.
Belə ki boy artımı üçün aminturşular tələb olunur ki, bunlardan yeni hüceyrələr formalaşır (xüsusilə daxili orqan və əzələ hüceyrələri). Bütün aminturşular insan orqanizmini zülalların sintezi üçün vacib olan azotla təmin edir, lakin bəzi əvəz olunmayan aminturşular orqanizm tərəfindən sintez edilə bilmədiyi üçün qida vasitəsi ilə qəbul edilməlidir. Əks təqdirdə orqanizm öz zülallarından istifadə etməklə onları istehsal etməyə məcbur olacaq.
Soyuqdəymə zamanı bir çox insan burun axıntısından, boğaz ağrısından və digər narahatlıqlardan tez qurtulmaq üçün xalq təbabəti üsullarına müraciət edir. Lakin uşaqlıqdan eşitdiyimiz və illərdir istifadə etdiyimiz bəzi üsullar sağalmağa kömək etmək əvəzinə, vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Arıqlamaq istəyənlərin, xüsusilə də qarın nahiyəsindəki artıq piylərdən şikayət edənlərin marağına səbəb olan sadə resept mövcuddur. Cəmi 5 inqrediyentdən hazırlanan qatıq qarışımı ara yemək kimi qidalanma rasionuna daxil edilə bilər.
Payızda tez yorulmaq, üşümək və davamlı şirniyyat yemək istəyi bəzən sadəcə gün işığının azalması ilə deyil, sağlamlıq problemləri ilə də bağlı ola bilər.
Beynəlxalq tədqiqat ultra emal olunmuş qidaların qəbulu ilə bağırsaq xərçəngi riski arasında ümumi əlaqə aşkar etməsə də, bəzi qida qruplarının fərqli təsirlərlə əlaqəli olduğunu üzə çıxarıb.
Armud həm dadlı, həm də qida dəyəri yüksək olan meyvələrdən biridir. Tərkibində lif, vitamin və minerallar olduğu üçün sağlamlığa bir sıra faydaları var.
Yatmazdan əvvəl serial izləmək və ya audiokitab dinləmək əvəzinə yağışın, dəniz dalğalarının, meşənin və ya çəmənliyin səslərini dinləmək həm yuxunun keyfiyyətini yaxşılaşdıra, həm də insanın emosional vəziyyətinə müsbət təsir göstərə bilər.
Kardioloq xəbərdarlıq edir ki, həddindən artıq isti və rütubətli hava ürəyin iş yükünü artıraraq infarkt riskini yüksəldə bilər. Xüsusilə yaşlı insanlar, xroniki xəstəliyi olanlar və ürək dərmanları qəbul edən şəxslər yay aylarında daha ehtiyatlı olmalıdırlar.
Britaniyalı ümumi praktika həkimi Əmir Xan əlavə xərc tələb etməyən, lakin fiziki və psixi sağlamlığı yaxşılaşdıra bilən beş səhər vərdişini sadalayıb.